In een aantal situaties is het mogelijk om een mantelzorgwoning vergunningvrij te bouwen en te gebruiken. Deze regels voor het vergunningvrij bouwen en gebruiken van mantelzorgwoningen zijn sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet te vinden in het omgevingsplan en het Besluit bouwwerken leefomgeving. Als van een van die regels ook maar enigszins wordt afgeweken, is van vergunningvrij bouwen en/ of gebruiken van de mantelzorgwoning geen sprake meer. Dat is wederom bevestigd in een recente uitspraak van de rechtbank Gelderland.
In deze zaak was door het college van burgemeester en wethouders van West Betuwe (‘het college’) een last onder dwangsom opgelegd aan de bewoners van een mantelzorgwoning. De (hoofd)woning op het perceel werd bewoond door (schoon)oma, aan wie zij mantelzorg verleenden. Omdat de mantelzorgwoning werd bewoond door deze bewoners en hun twee minderjarige kinderen (aldus door vier personen), heeft het college geoordeeld dat het gebruik van de mantelzorgwoning niet past binnen de regels voor het vergunningvrij gebruiken van de mantelzorgwoning.
De bewoners zijn het niet eens met de opgelegde last. Naar hun mening was van een overtreding geen sprake, omdat de regel die zij zouden hebben overtreden in strijd is met het recht op familylife. Het bewonersmaximum moet daarom buiten toepassing worden gelaten bij de toets aan de regels voor het vergunningvrij gebruiken van de mantelzorgwoning.
De rechtbank heeft deze bewoners niet in hun standpunt gevolgd en heeft geoordeeld dat het college in redelijkheid heeft kunnen besluiten tot oplegging van de last onder dwangsom. Aan dat oordeel heeft de rechtbank ten grondslag gelegd dat een bestaand bouwwerk onder voorwaarden vergunningvrij kan worden gebruikt voor huisvesting in verband met mantelzorg.
Een van die voorwaarden is dat de mantelzorgwoning door maximaal twee personen mag worden bewoond, van wie ten minste één persoon mantelzorg verleent aan of ontvangt van een bewoner van de (hoofd)woning.
Dit maximumaantal bewoners voor het vergunningvrij bewonen van mantelzorgwoningen is bij wet bepaald en dient ter bescherming van de belangen van anderen. De wetgever heeft expliciet toegelicht waarom is gekozen voor het mogelijk maken van vergunningvrije bewoning van een mantelzorgwoning door niet meer dan twee personen. De reden daarvoor is dat de planologische inbreuk meer ingrijpend van aard kan zijn als het bijgebouw door meerdere personen wordt bewoond. Voor een dergelijk meer ingrijpend gebruik is een omgevingsvergunning vereist.
Het standpunt van de bewoners dat op het gehele perceel per saldo evenveel mensen zouden wonen als het gezin de (hoofd)woning zou betrekken en (schoon)oma in de mantelzorgwoning zou gaan wonen doet aan het voorgaande niet af. De (hoofd)woning en de mantelzorgwoning zijn op verschillende plekken op het perceel gesitueerd, zodat de bewoning van beide gebouwen een verschillende impact heeft op de omgeving.
Er wordt strikt vast gehouden aan de voorwaarden voor het vergunningvrij bouwen en gebruiken van een mantelzorgwoning. Als niet aan de voorwaarden wordt voldaan, is van een vergunningvrije situatie geen sprake en dient een omgevingsvergunning te worden aangevraagd.
Een andere optie is – voor zover mogelijk – de situatie alsnog in overeenstemming te brengen met de regels voor vergunningvrij bouwen en gebruiken van de mantelzorgwoning. In deze zaak kunnen de bewoners er alsnog voor kiezen de (hoofd)woning te betrekken en (schoon)oma in mantelzorgwoning te laten wonen zodat in hun situatie wordt voldaan aan de regels voor het vergunningvrij gebruiken van de mantelzorgwoning.
Wilt u meer weten of heeft u hier vragen over, neem gerust contact op met één van onze specialisten.